بی توجهی به نحوه ورود و خروج زائرین در مناسبت ها می تواند منجر به خسارت های جبران ناپذیری در اماکن زیارتی شود. این پدیده در بافت های تاریخی از حساسیت بالاتری برخوردار است. معرفی چارچوب عمل مناسب و تمهیدات طراحانه در بافت های تاریخی به منظور مدیریت مناسب جمعیت در ایام عادی و مناسبت ها، هدف اصلی پژوهش حاضر بوده که به روش استدلال منطقی با تبیین و بحث در خصوص سناریوهای رویداد محور صورت گرفته است. از این رو چارچوب پیشنهادی، متناسب با زمینه و شرایط بافت تاریخی نجف از مرور مفاهیم مرتبط با پویاشناسی جمعیت و مدل های سیال و قابل تعمیم به رفتارهای انسانی و سناریوهای پیشین حرکت و فعالیت حاصل شد. بر اساس نتایج پژوهش، مدیریت جمعیت های انسانی در مکان هایی که چنین تجمعاتی شکل می گیرند، مستلزم توجه همزمان به ابعاد کالبدی مکان و مقولات زمانی مترتب بر آن از یک سو و پویاشناسی فضای ذهنی گروه های جمعیت و تصمیمات آنی و غیرقابل پیش بینی کاربران برای مدیریت بر اساس مدلی متشکل از پنج عامل جمعیت ورودی و خروجی، کانون های جذب جمعیت، زمان، قرارگاه های رفتاری و مساحت فضا و میزان تراکم مجاز فضا است. ایجاد فضاهای انعطاف پذیر با قابلیت عملکرد چندگانه، حفظ مقیاس و در عین حال پویایی در ایام عادی و احیای سلسله مراتبی معابر اندام واره در بافت تاریخی نجف، ضمن محاسبه فضاها بر اساس مدل سازی، امکان توزیع مناسب و تدریجی جمعیت را فراهم و معیارهای پدافند غیر عامل را عملیاتی می سازد.